Ăn uống truyền thống: cách thoát khỏi văn hóa ăn kiêng và tìm lại niềm vui ăn uống

Một cô gái tuổi teen hít một hơi thật sâu rồi bước lên cân. Mặt kính lạnh buốt làm đôi chân trần rùng mình, còn cô thì hồi hộp chờ những con số hiện lên. Cô thở dài: nặng hơn hôm qua gần 700 gam. Vừa bước xuống khỏi cân, hàng loạt ý nghĩ ập đến. "Lẽ ra sáng nay mình phải chạy thêm 1,5 km nữa. Hôm nay tuyệt đối không ăn tinh bột. Chỉ ăn bánh gạo với một thanh protein là xong. Có lẽ tối nay mình cũng đừng đi tiệc thì hơn."

Đó là bức chân dung về tâm trí của những người đang mắc kẹt trong văn hóa ăn kiêng. Và tác giả của bài viết này, Cora Jackson, hiểu bức chân dung ấy từ bên trong: chính chị từng là cô gái tuổi teen đó, bị cuốn theo khao khát có thân hình gầy và "khô" nhất có thể. Trong bài viết này, được chuyển thể từ tạp chí của Weston A. Price Foundation, chị cho rằng cách ăn uống truyền thống, lấy cảm hứng từ Weston Price, có thể phá vỡ những xiềng xích của văn hóa ăn kiêng, giúp phục hồi quá trình trao đổi chất bị rối loạn và mang lại niềm vui được nuôi dưỡng cơ thể.

Ăn kiêng không đồng nghĩa với văn hóa ăn kiêng

Cụm từ "văn hóa ăn kiêng" trở nên phổ biến trong những năm gần đây. Nhưng thật ra nó có nghĩa là gì?

Trước hết, văn hóa ăn kiêng không đồng nghĩa với việc ăn kiêng. Theo từ điển Merriam-Webster của Mỹ, "diet" là "thức ăn và đồ uống được cung cấp và tiêu thụ thường xuyên", hay "chế độ dinh dưỡng thường ngày". Hiểu theo nghĩa cơ bản nhất, đó là những gì một người ăn, dù bổ dưỡng hay không. Tuy nhiên, ngay bên dưới còn có một định nghĩa khác: "một chế độ ăn uống điều độ nhằm giảm cân". Đây là nghĩa mà hầu hết người phương Tây nghĩ đến khi nói về "diet", và trong tiếng Bồ Đào Nha cũng vậy.

Để cho thấy vì sao cách ăn uống truyền thống là con đường tốt hơn để ứng xử với thức ăn và cân nặng, tác giả bắt đầu bằng việc trả lời câu hỏi: rốt cuộc văn hóa ăn kiêng là gì?

Văn hóa ăn kiêng là gì

Năm 2023, các nhà nghiên cứu định nghĩa văn hóa ăn kiêng hiện nay là "một chuẩn mực xã hội xếp những thân hình gầy cao hơn các dạng thân hình khác", đồng thời nhận xét rằng nó "từng được liên kết với những hệ quả tiêu cực, chẳng hạn như rối loạn ăn uống" (International Journal of Environmental Research and Public Health). Trang sức khỏe Medical News Today định nghĩa đó là "một tập hợp những quan niệm sai lầm và kỳ vọng về thức ăn và cân nặng, thường đánh đồng sự gầy với sức khỏe và chia thực phẩm thành loại 'tốt' và loại 'xấu'". National Alliance for Eating Disorders, một tổ chức của Mỹ chuyên về các rối loạn ăn uống, cũng đồng tình: văn hóa ăn kiêng là "niềm tin phổ biến rằng một số dạng thân hình tốt hơn những dạng khác".

Các định nghĩa có khác nhau đôi chút, nhưng những đặc điểm chính đều lặp lại:

• thân hình gầy được coi là tốt hơn về mặt đạo đức, và gầy là mục tiêu cuối cùng;
• sức khỏe thực sự luôn đồng nghĩa với một con số nhỏ hơn trên cân;
• hạn chế ăn là cách chính để giảm cân.

Những ai mắc kẹt trong lối suy nghĩ này, nhất là phụ nữ, sẽ dễ gặp các vấn đề về hình ảnh cơ thể, hành vi ăn uống rối loạn và những cuộc chiến với sức khỏe tinh thần.

Văn hóa ăn kiêng trong đời sống hằng ngày

Không khó để thấy hành vi này đã ăn sâu vào xã hội. Theo nhận xét của tác giả, người Mỹ ám ảnh với cân nặng và ngoại hình, và vì muốn cắt giảm calo nên họ chọn những thực phẩm kém dinh dưỡng hơn:

• lòng trắng trứng thay cho trứng nguyên quả, hoặc bánh gạo thay cho gạo lứt nấu với nước hầm xương;
• một chiếc cân ở mỗi nhà và mỗi phòng tập, có sức mạnh định hình bản sắc cá nhân và phá hủy sự tự tin;
• nhà hàng và sản phẩm đóng gói thu hút khách bằng những câu như "chỉ X calo!";
• những buổi tập mà với nhiều người, mục đích không phải là sức khỏe và tuổi thọ, mà là để có "tấm vé thông hành" ăn thêm kem sau bữa tối;
• và có bao nhiêu người nhịn đói cả ngày rồi ăn ngấu nghiến vào buổi tối?

Tóm lại, nỗi ám ảnh về sự gầy gò, về calo và cân nặng đã chiếm lĩnh xã hội. Nhưng chúng ta đã đi đến đây bằng cách nào?

Văn hóa ăn kiêng từ đâu mà ra: một thế kỷ của những chế độ ăn kiêng thời thượng

Kể từ khi các chế độ ăn kiêng được phát minh vào thế kỷ XIX, nước Mỹ liên tục rơi vào "hiệu ứng roi quất" trong ăn uống, nhảy từ chế độ này sang chế độ khác. Trong một bài trên tạp chí Smithsonian mang tên The Seesawing History of Fad Diets ("lịch sử bập bênh của các chế độ ăn kiêng thời thượng"), Lisa Kingsley đã điểm lại theo trình tự thời gian các chế độ ăn kiêng của nước này. Tác giả tóm tắt bức tranh đó như sau:

• Chế độ ăn Banting (1863). Người Anh William Banting ăn ít carbohydrate để giảm cân, và chế độ ăn này được gọi theo tên ông.
• Các "tiệm giảm cân" (đầu những năm 1900). Người ta chen nhau đến những "tiệm giảm cân" (reducing salons), nơi có máy với hai con lăn: người phụ nữ đứng giữa hai con lăn và bị ép, nhờ điện, tới 80 lần mỗi phút.
• Chế độ ăn bưởi chùm (những năm 1930). Chế độ này nổi tiếng nhờ khuyên ăn một quả bưởi chùm (grapefruit) trong mỗi bữa.
• Chế độ ăn súp bắp cải (những năm 1950). Hứa hẹn rằng bạn có thể ăn bất cứ món ngon nào mình muốn, miễn là trước đó đã ăn một lượng súp bắp cải nhất định.
• Weight Watchers, tức Vigilantes do Peso (1963). Weight Watchers tung ra quảng cáo "kiểm soát cân nặng" của mình.
• Chế độ ăn Atkins (1972). Chế độ ăn Atkins khuyến khích mọi người tập trung vào việc đạt trạng thái ketosis.
• Chế độ ăn Beverly Hills (những năm 1980). Đưa ra ý tưởng rằng một số thực phẩm không nên kết hợp với nhau.
• Chế độ ăn Địa Trung Hải (những năm 1990). Vẫn còn phổ biến, đề cao dầu ô liu, ngũ cốc, các loại đậu và thịt nạc. Quỹ Weston A. Price phân tích chế độ ăn này trong một bài viết đã được dịch sang tiếng Bồ Đào Nha.

Như danh sách cho thấy, ăn kiêng để kiểm soát cân nặng không phải là chuyện mới. Và danh sách này còn chưa kể đến những chế độ gần đây hơn, như paleo, ketogenic và nhiều chế độ khác. Những chế độ ăn kiêng thời thượng này đã mở đường cho một nền văn hóa ám ảnh với chuyện ăn kiêng.

Vấn đề nằm sau những chế độ ăn kiêng

Theo tác giả, vô số chế độ ăn kiêng chỉ là triệu chứng của một vấn đề sâu xa hơn: chúng ta đang sống trong một xã hội cực kỳ coi trọng hình thức và xoay quanh cơ thể, nơi vẻ ngoài được đặt cao hơn sức khỏe bên trong. Ai quan tâm bạn có bị kháng insulin hay không, miễn là bạn thon gọn? Ai quan tâm bạn không thể nâng tạ, miễn là bạn thon gọn? Ai quan tâm bạn lúc nào cũng đói và chẳng bao giờ thấy no, miễn là chiếc váy mặc lên vừa vặn?

Điều này dẫn đến một câu hỏi cốt lõi: nếu mục tiêu thực sự phải là nuôi dưỡng cơ thể từ bên trong, mà văn hóa ăn kiêng lại thất bại ở điểm này, thì chúng ta nên làm gì? Đây chính là lúc ăn uống truyền thống xuất hiện.

Ăn uống truyền thống có phải là ăn kiêng không?

Vì sao cách ăn lấy cảm hứng từ Weston Price, được quỹ mang tên ông gọi là chế độ ăn Wise Traditions ("những truyền thống khôn ngoan"), lại không nằm trong văn hóa ăn kiêng?

Để vượt qua "bài kiểm tra" của văn hóa ăn kiêng, một cách ăn phải có mục tiêu giảm cân, cố định vào những thực phẩm bị coi là "tốt" hoặc "xấu" về mặt đạo đức, và ám ảnh với cơ thể gầy cùng những con số trên cân. Chế độ ăn Wise Traditions không vượt qua bài kiểm tra này, vì mục tiêu của nó không phải là sự gầy hay một mức cân nặng nhất định. Mục tiêu là chọn mua và chế biến thực phẩm sao cho giàu dinh dưỡng và thực sự nuôi dưỡng cơ thể.

Ngoài ra, đừng để từ "chế độ ăn" đánh lừa bạn. Văn hóa ăn kiêng đã bóp méo ý nghĩa của từ này nhiều đến mức có lẽ nói "cách ăn" hoặc "lối sống" sẽ hữu ích hơn. Ăn uống truyền thống không phải là một chế độ ăn cứng nhắc: đó là một khuôn khổ và một triết lý định hướng các lựa chọn ăn uống.

Chất lượng, không phải số lượng

Điều tiếp tục phân biệt cách ăn Wise Traditions với văn hóa ăn kiêng là việc không ám ảnh về calo và các chất đa lượng. Như chính trang web của quỹ viết, chế độ này "không quy định tỷ lệ cụ thể của các chất đa lượng (đạm, béo và tinh bột), cũng không có nghĩa là chúng ta phải ăn những món lạ như côn trùng, dầu hải cẩu hay cá lên men".

Điều đó có nghĩa là trong khuôn khổ này vẫn có sự tự do. Quỹ khuyến khích các kỹ thuật chế biến phù hợp, nhưng không chủ trương loại bỏ cả nhóm thực phẩm như nhiều chế độ ăn kiêng khác, chẳng hạn paleo (không ngũ cốc) hay keto (không tinh bột). Quỹ tập trung nhiều hơn vào chất lượng của những gì chúng ta ăn, trái ngược với nỗi ám ảnh về con số và số lượng của văn hóa ăn kiêng.

Đếm calo và macro: có đáng không?

Vậy việc đếm các chất đa lượng (macro) hay calo có phải lúc nào cũng là thói quen "độc hại" không? Tác giả cho rằng không, nhưng có một lưu ý: bà không cho rằng đếm macro hay calo là điều kiện bắt buộc để ăn uống tốt hoặc duy trì cân nặng khỏe mạnh.

Dù vậy, trong một xã hội dư thừa thức ăn, đặc biệt là thức ăn chế biến sẵn, rất dễ ăn vượt nhu cầu calo mà không nhận ra. Vì thế, chú ý đến calo và macro có thể là một công cụ hữu ích nếu làm đúng cách. Nếu ai đó không biết mỗi ngày mình ăn bao nhiêu và đang vật lộn với lượng mỡ thừa trong cơ thể, việc ghi lại những gì mình ăn trong một tuần và theo dõi lượng đạm nạp vào có thể có ích. Mục đích là hình thành cảm nhận về lượng calo để giúp người ấy xây dựng một bữa ăn lành mạnh.

Nếu việc đếm calo và macro trong một thời gian (ngắn) là hữu ích, hãy dùng nó như một công cụ học hỏi, đừng biến nó thành lối sống. Còn nếu chỉ nghĩ đến chuyện đếm calo thôi đã muốn bứt tóc, hãy chỉ tập trung nấu và ăn những thực phẩm giàu dinh dưỡng. Và hãy nhớ rằng: tổ tiên của chúng ta chưa bao giờ nghe nói đến calo hay chất đa lượng.

Các nguyên tắc của ăn uống truyền thống

Trang web của quỹ trình bày mười một nguyên tắc rõ ràng (được tóm tắt bằng tiếng Bồ Đào Nha trong Những nguyên tắc vượt thời gian của chế độ ăn truyền thống lành mạnh). Đây có thể là khung tham chiếu cho những lựa chọn hằng ngày của bạn:

1. Tránh mọi thực phẩm tinh chế và bị biến đổi bản chất.
2. Bổ sung thực phẩm có nguồn gốc động vật.
3. Ưu tiên thực phẩm giàu dưỡng chất: nội tạng, mỡ động vật, trứng, sữa và chế phẩm từ sữa tươi chưa qua xử lý nhiệt, hải sản, dầu gan cá và trứng cá.
4. Ăn sống một số thực phẩm có nguồn gốc động vật và nấu chín phần lớn rau củ.
5. Dùng các loại gia vị và đồ uống lên men lactic.
6. Sơ chế đúng cách các loại hạt, ngũ cốc và hạt cây, như món cháo yến mạch ngâm, để giảm chất kháng dinh dưỡng và dễ tiêu hóa hơn.
7. Dùng chất béo bão hòa và tránh dầu hạt công nghiệp.
8. Ăn thực phẩm động vật từ đất liền và từ biển để cân bằng omega-6 và omega-3.
9. Dùng muối biển chưa tinh chế thoải mái.
10. Thêm nước hầm xương giàu gelatin vào bữa ăn.
11. Ưu tiên thực phẩm giàu dưỡng chất trước và trong thời kỳ mang thai, cũng như cho trẻ đang lớn, như trong Hướng dẫn ăn dặm truyền thống.

Còn tỷ lệ các chất đa lượng thì sao?

Trong cuốn Nourishing Traditions, Sally Fallon Morell nhận xét rằng tỷ lệ các chất đa lượng trong các chế độ ăn truyền thống có lẽ giống như sau: 40% năng lượng từ carbohydrate, 20% từ protein và 40% từ chất béo. Tuy nhiên, bà thận trọng nhấn mạnh rằng các tỷ lệ này "chỉ nên dùng để tham khảo, chứ không phải một giáo điều cứng nhắc khiến chúng ta biến thói quen ăn uống thành nỗi ám ảnh".

Để giảm cân, bà khuyến nghị khoảng 20% carbohydrate và 60% chất béo. Bài viết Thoughts on Weight Loss của bà đề xuất bốn bước cơ bản để giảm cân bền vững. Trong tiếng Anh, bốn bước này có vần với nhau: Purge, Splurge, Fast and Last (tạm hiểu là thanh lọc, thưởng thức thoải mái, nhịn ăn và duy trì lâu dài). Morell cũng nhắc đến một điểm rất hay: các chế độ ăn quá chú trọng vào con số chất đa lượng thường làm vậy bằng cách đánh đổi chất lượng thực phẩm.

Theo tác giả, đó chính là điều tuyệt vời của ăn uống truyền thống: thực phẩm giàu dinh dưỡng là một người bạn dịu dàng hơn nhiều so với sự áp đặt của các chế độ đếm calo. Ai muốn tìm hiểu thêm, bà gợi ý đọc cuốn Nourishing Traditions, xem trang web của quỹ và nghe podcast Wise Traditions. Bằng tiếng Bồ Đào Nha, cuốn 181 Receitas Ancestrais đưa những nguyên tắc này vào căn bếp Brazil.

Ăn uống truyền thống có làm tăng cân không?

Nhiều người rất muốn xóa ứng dụng đếm calo, vứt cái cân đi và không bao giờ nhìn lại chiếc bánh gạo nữa, nhưng vẫn còn do dự khi đón nhận lối ăn uống truyền thống. Vì sao? Vì nó thách thức những quy tắc của văn hóa ăn kiêng! Bít tết bò nuôi thả đồng cỏ chiên trong mỡ bò? Bánh mì lên men tự nhiên làm từ bột xay tại chỗ, ăn với bơ? Sữa tươi nguyên kem chưa qua xử lý nhiệt? Những thực phẩm này không chỉ giàu dưỡng chất mà còn nhiều calo hơn cải xoăn sấy giòn và sữa chua tách béo, nên nhiều người hỏi: "Ăn uống truyền thống có làm mình tăng cân không?"

Câu trả lời của tác giả: trừ khi bạn ăn quá nhiều và lúc nào cũng phớt lờ tín hiệu đói, còn không thì một chế độ ăn truyền thống, dựa trên thực phẩm thật, khó có thể khiến bạn tăng cân. Với nhiều người, lối ăn này không chỉ giúp duy trì cân nặng khỏe mạnh mà còn giúp giảm những cân nặng cứng đầu. Theo bà, các thực phẩm như trứng gà thả vườn, thịt từ động vật nuôi thả đồng cỏ và bánh mì lên men tự nhiên giúp điều hòa các hormone tạo cảm giác no và quá trình trao đổi chất, nhờ đó bạn dễ không ăn quá nhiều và giữ được cân nặng.

Cân nặng ở Hoa Kỳ

Cân nặng là một vấn đề lớn với nhiều người Mỹ. Dù mỗi năm có khoảng 45 triệu người Mỹ ăn kiêng, cứ bốn người trưởng thành thì có khoảng ba người bị thừa cân hoặc béo phì. Trong số khoảng 43% người trưởng thành bị béo phì, gần 10% bị béo phì nặng. Một nghiên cứu công bố vào cuối năm 2025 cho thấy nếu đo béo phì không chỉ bằng chỉ số khối cơ thể (BMI) mà còn bằng các số đo nhân trắc học khác, như vòng eo, tỷ lệ eo-chiều cao hoặc tỷ lệ eo-hông, thì tỷ lệ béo phì ở người trưởng thành tăng lên đến 69%, một con số đáng kinh ngạc.

Vì sao thực phẩm siêu chế biến làm chúng ta tăng cân

Mảnh ghép còn thiếu là gì? Bức tranh về béo phì có rất nhiều mảnh ghép, nhưng thực phẩm chế biến có thể là một trong những thủ phạm lớn nhất. Theo tác giả, những thực phẩm đã bị biến đổi bản chất này phá hỏng quá trình trao đổi chất và vì thế tạo ra nhu cầu đếm calo. Vòng luẩn quẩn không bao giờ dứt, và văn hóa ăn kiêng vẫn tiếp tục tồn tại.

Thực phẩm chế biến hủy hoại cơ thể bằng cách nào? Tác giả chỉ ra ba lý do:

• Tần suất. Hầu hết người Mỹ không chỉ ăn bánh ngọt công nghiệp một lần mỗi năm, vào Lễ Tạ ơn. Trong 32 quốc gia, Hoa Kỳ là nước tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến nhất, chiếm khoảng 58% lượng calo mỗi ngày.
• Các loại dầu. Dầu hạt công nghiệp chiếm 80% hoặc hơn lượng calo từ chất béo trong chế độ ăn của người Mỹ trung bình.
• Lượng ăn. Các nhà nghiên cứu nhận thấy con người có xu hướng ăn nhiều hơn khi chế độ ăn là đồ chế biến. Trong một nghiên cứu nhỏ năm 2019 của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ, những tình nguyện viên khỏe mạnh ăn theo chế độ siêu chế biến trong hai tuần đã nạp thêm khoảng 500 calo mỗi ngày, ăn nhanh hơn và tăng cân: trung bình tăng 0,9 kg khi ăn đồ siêu chế biến, và giảm đúng bằng chừng đó khi ăn chế độ không có đồ chế biến.

Dù nghèo dinh dưỡng, thực phẩm chế biến lại dư thừa calo. Sự kết hợp giữa dầu hạt công nghiệp, tinh bột biến tính, đường tinh luyện và các chất tạo hương vị gây nghiện như bột ngọt (monosodium glutamate) tạo ra những sản phẩm khiến người tiêu dùng khó dứt ra. Ngay cả sau ba cái bánh nhân kem công nghiệp, họ vẫn hầu như chưa thấy no, và số cân bắt đầu tích tụ. Để tránh những loại dầu này cả khi đi ăn nhà hàng, Nu&Cru duy trì bản đồ De olho no óleo (Để mắt đến dầu ăn).

Mỡ nội tạng: mối nguy của người "gầy giả"

Điều nhiều người không nhận ra là chế độ ăn fast-food không chỉ làm tăng cân bên ngoài mà còn gây tổn hại bên trong. Vì người bị cuốn vào văn hóa ăn kiêng chỉ nghĩ đến việc gầy, họ thường bỏ qua tầm quan trọng của sức khỏe bên trong.

Trong cuốn sách Dark Calories xuất bản năm 2024, bác sĩ Catherine "Cate" Shanahan giải thích rằng chúng ta có thể có lượng mỡ cơ thể gây viêm, thường gọi là mỡ nội tạng, tích tụ bên trong, quanh gan, tụy và các cơ quan khác. Vấn đề là loại mỡ này không sản xuất đủ leptin để báo cho não biết rằng chúng ta đã no, dẫn đến việc ăn quá nhiều.

Điều đáng lo là một người có thể có cân nặng "bình thường" mà vẫn có mỡ nội tạng. Theo Shanahan, có đến 45% phụ nữ gầy và 60% đàn ông gầy có lượng mỡ nội tạng đáng kể, tình trạng mà bà gọi là skinny fat, tức "gầy giả" theo cách nói của chúng ta. Loại mỡ này có thể dẫn đến rối loạn trao đổi chất, mất cân bằng nội tiết tố và cuối cùng là bệnh tật. Về quá trình trao đổi chất hiện đại, bà viết:

"Cũng như chế độ ăn hiện đại gây hại sâu sắc so với kiểu ăn mà con người đã theo suốt chiều dài lịch sử, quá trình trao đổi chất hiện đại cũng bị bệnh một cách nghiêm trọng. Chế độ ăn hiện đại nghèo dinh dưỡng và chứa đầy độc tố. Vì vậy, quá trình trao đổi chất hiện đại liên tục bị buộc phải tạo ra stress oxy hóa rồi phải thích nghi với nó."

Ghép các mảnh ghép lại với nhau

May mắn là các mảnh ghép khớp với nhau. Theo tác giả:

• nếu thay đồ ăn chế biến công nghiệp bằng thực phẩm thật (comida de verdade), được chế biến đúng cách, chúng ta có thể điều hòa nội tiết tố và giảm mỡ gây viêm;
• nếu điều hòa được nội tiết tố và giảm được mỡ gây viêm, chúng ta có thể lấy lại một quá trình trao đổi chất khỏe mạnh;
• và nếu lấy lại được quá trình trao đổi chất khỏe mạnh, chúng ta có thể giữ cân nặng khỏe mạnh mà không phải gia nhập hàng ngũ của văn hóa ăn kiêng.

Thoát khỏi văn hóa ăn kiêng

Ngoài 45 triệu người Mỹ ăn kiêng mỗi năm, người ta còn chi 33 tỷ đô la mỗi năm cho các sản phẩm giảm cân, vì ba phần tư dân số trưởng thành bị thừa cân.

Không nhất thiết phải như vậy. Nếu thay vào đó, chúng ta tập trung nuôi dưỡng cơ thể một cách thực sự, bằng thực phẩm được nuôi trồng và chế biến đúng cách, khoáng chất chất lượng, nước sạch, ánh nắng và vận động thì sao? Nếu chúng ta tìm cách điều hòa quá trình trao đổi chất bằng việc cung cấp cho cơ thể đang đói của mình những dưỡng chất mà nó rất cần thì sao? Một khởi đầu tốt là tìm hiểu xem ai là người làm ra những thực phẩm này, trên bản đồ nhà sản xuất của Nu&Cru.

Câu chuyện của tác giả

Cora Jackson kể rằng chị biết ăn uống truyền thống có thể giải thoát một người khỏi xiềng xích của văn hóa ăn kiêng, vì chính chị đã trải qua điều đó. Văn hóa ăn kiêng đã không nhẹ nhàng với chị. Chị đạt được vóc dáng gầy trơ xương mà chị hằng mong muốn, nhưng phải trả giá bằng chu kỳ kinh nguyệt, sức sống nội tiết, năng lượng và niềm vui.

Khi chị đã muốn thoát khỏi các ứng dụng đếm calo và ách đếm macro, chị gặp được cách ăn uống truyền thống. Chị thay đổi không chỉ những gì mình ăn, mà cả cách nghĩ về đồ ăn. Chị tập trung vào mật độ dinh dưỡng, và chị nhấn mạnh rằng đó là những món ăn rất ngon:

• thay bánh gạo bằng bánh mì lên men tự nhiên làm từ bột mới xay, phết thật nhiều bơ;
• thay thịt gà tây xay siêu nạc bằng thịt bò xay nhiều mỡ từ bò nuôi thả đồng cỏ;
• thay bánh mì kẹp lòng trắng trứng bằng những quả lòng đỏ trứng thơm ngon.

Chị kinh ngạc khi thấy sức khỏe đã quay trở lại. Chị không còn cảm thấy mình như một cái vỏ rỗng, và không còn bị mắc kẹt trong những cái bẫy của "cách tôi phải ăn".

Tác giả kết luận: hãy để văn hóa ăn kiêng ở lại quá khứ, và để chúng ta đón nhận những truyền thống ăn uống khôn ngoan của tổ tiên.

Đọc thêm

Trên Nu&Cru

• Weston A. Price: các dân tộc truyền thống có thể dạy chúng ta điều gì về ăn uống
• Bơ có hại không? Vì sao bơ tốt hơn
• Omega-6: mối nguy từ dầu thực vật
• Gan: thực phẩm giàu dinh dưỡng nhất
• Nước hầm xương: lợi ích và cách nấu
• Công thức để thay bánh gạo bằng thực phẩm thật: lòng đỏ trứng béo mịn và bánh mì lên men tự nhiên với lúa mì einkorn
• 181 Receitas Ancestrais, cuốn sách công thức của Nu&Cru

Trên trang Weston A. Price Foundation (tiếng Anh)

• Weight Loss Medical Mayhem: Decades of Harm and Hype
• Myths & Truths About Nutrition
• Taking the Fear Out of Eating Fat
• Dietary Guidelines

Tài liệu tham khảo

1. "Diet". Merriam-Webster.com. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2025.
2. Fitterman-Harris, H. F.; Davis, G. G.; Bedard, S. P. et al. Digital mental health interventions: differences in diet culture intervention framing. International Journal of Environmental Research and Public Health, ngày 23 tháng 12 năm 2023, 21(1):24.
3. Sissons, B. What to know about diet culture. Medical News Today, ngày 30 tháng 11 năm 2023.
4. The surprising history of diet culture. National Alliance for Eating Disorders, ngày 27 tháng 6 năm 2023.
5. Kingsley, L. The seesawing history of fad diets. Smithsonian Magazine, ngày 7 tháng 2 năm 2023.
6. Wise Traditions Dietary Principles: Introduction. Weston A. Price Foundation, không rõ ngày.
7. Fallon, S.; Enig, M. Nourishing Traditions: The Cookbook That Challenges Politically Correct Nutrition and the Diet Dictocrats. New Trends Publishing, 2003, tr. 58.
8. Morell, S. F. Thoughts on weight loss. Wise Traditions, mùa xuân 2017, 18(1):30-33.
9. Medical weight management. Boston Medical Center, không rõ ngày.
10. Henry Ford Health Staff. American obesity rates are increasing. Here's how you can maintain a healthy weight. Henry Ford Health, ngày 20 tháng 2 năm 2025.
11. USAFacts Team. US obesity rates have tripled over the last 60 years. USAFacts, cập nhật ngày 5 tháng 11 năm 2025.
12. Fourman, L. T.; Awwad, A.; Gutiérrez-Sacristán, A. et al. Implications of a new obesity definition among the All of Us cohort. JAMA Network Open, ngày 1 tháng 10 năm 2025, 8(10):e2537619.
13. Stearn, E. Revealed: Britain and US eat more ultra-processed foods than anywhere else in world. Daily Mail, ngày 29 tháng 2 năm 2024.
14. Persellin, K. Study: Consumption of ultra-processed foods may cause harmful "food addiction". EWG, ngày 31 tháng 10 năm 2023.
15. Shanahan, C. Dark Calories: How Vegetable Oils Destroy Our Health and How We Can Get It Back. Hachette Books, 2024, tr. 58, 62, 63, 84.
16. Hall, K. D.; Ayuketah, A.; Brychta, R. et al. Ultra-processed diets cause excess calorie intake and weight gain: an inpatient randomized controlled trial of ad libitum food intake. Cell Metabolism, ngày 2 tháng 7 năm 2019, 30(1):67-77.e3.
17. First randomized, controlled study finds ultra-processed diet leads to weight gain. National Institutes of Health, Clinical Center News, ngày 1 tháng 7 năm 2019.
18. Teller, M. MSG: Three little letters that spell big fat trouble. Wise Traditions, mùa xuân 2017, 18(1):42-46.
19. Visceral fat. Cleveland Clinic, cập nhật ngày 22 tháng 8 năm 2025.

Bài viết này được chuyển thể từ "How Ancestral Eating Breaks the Bondage of Diet Culture" của Cora Jackson, đăng trên tạp chí Wise Traditions in Food, Farming and the Healing Arts của Weston A. Price Foundation, mùa xuân năm 2026. Đọc bản gốc bằng tiếng Anh.