Tembi’u imemby rire: cuarentena ñangareko ymaguare arte

Eimo’ãmi, imemby rire, opa mba’e oñeha’arõva ndehegui ha’eha repytu’u ha reñañuã nde mitã ipyahúvape peteĩ jasy térã hetave. Umi nde rayhuhára ombojy tembi’u, omopotĩ nde róga ha nepytyvõ nde jahúpe ha nde mitã ñangarekópe. Té aku oho jahu haku ndive, mokõivéva ojejapo pohã ñana ombopy’aguapy ha ome’ẽva mbarete reheve. Kuñanguéra py’aporã ha oikuaa porãva omoherakuã ijarandu ha oĩ nde ykére nepytyvõ hag̃ua nde mitã okambu hag̃ua ha oimeraẽ apañuãime mitã ndive.

Nde, sy pyahu, rejeñangareko mborayhu ha respeto reheve, peteĩ tenda kirirĩ ha py’aguapýpe. Mbovy semana rire, ne listo rehechauka hag̃ua nde mitã’i ko yvy ape ári ha resẽ hag̃ua nde róga ñemo’ãgui jerovia ha mbarete reheve.

Ojogua peteĩ ke’ẽme, ha katu péicha heta cultura oñangareko kuñáre imemby rire, ha sy karu imemby rire oguereko tenda tuicha ko ñangarekópe. Ko artículo ou peteĩ jehai Jennifer Grafiada mba’évagui, oñembohasa va’ekue Weston A. Price Foundation revista-pe.

Irundypa ára ñangareko: tradición ymaguaregua

Ejerovia: oñeñongatu treinta, cuarenta térã hetave ára sy ojepytu’u hag̃ua imemby rire ha’e mba’e ojejapóva ko yvy tuichakuére, mil ary ymaguare guive. Peteĩ jehai ayurveda mba’éva, India pohã ymaguare, ojehaiva’ekue 400 a.C. ary rupi, he’i "sy imemby ramóva ojeñangareko va’erãha masaje, jahu haku, karu especial ha pohã ñana ryakuã omboykéva infección, ome’ẽva tekove pyahu ha ombopy’aguapýva vata", peteĩ umi mbarete hete pegua, umi doshas.

Kuatiañe’ẽ The First Forty Days: The Essential Art of Nourishing the New Mother ("Umi cuarenta ára peteĩha: sy pyahu ñemongaru arte tekotevẽva") pe, Heng Ou omombe’u mba’éichapa ohasa zuo yuezi, China tradición omomba’e ha oñangarekóva sy rehe jasy oúvape imemby rire. Ko tekombo’e oñemoañete China rógakuérape hetave cuatro mil ary guive ha oikove gueteri ko’ãga peve. Tradición ha ritual ojoguáva oĩ ko yvy tuichakuére, Malasia guive India ha América Latina peve.

Brasil-pe, ko tradición oguereko téra ojekuaáva: resguardo, pe cuarentena, ymave rógakuérape, sy ndojapóiva tembiapo ha oñeme’ẽva chupe canja de galinha (ryguasu jukysy arro reheve).

Mávapa oñangareko, ha mba’éicha

Ko ára pukukue, ogaygua, angirũ, doula ha partera ojapo sy ha mitã jahu (heta jey pohã ñana reheve, jabón hatãva rangue), ombopichy chupekuéra aceite ha pohã ñana ykue especial reheve ha ombojy ha ome’ẽ tembi’u especial.

Ko’ã tembi’u ojoavy región ha cultura rupi, ha katu oguereko heta mba’e ojojoguáva: haku, ombopiro’y ha ome’ẽ jey mbarete, henyhẽ vitamina ha mineral-gui ha ndahasýi ojedigeri hag̃ua. Heta ojeporavo umi nutriente ome’ẽva rehe ha ikatúgui ombopiro’y jey hete ryepy ha omboheta sy kamby.

Sy hesaráipyre ára "moderno"-pe

Ambue háicha, ikatúva ñahenói ára "moderno", heta kuña occidente-peguápe oñembojerovia ojepytu’u va’erãha pya’eterei imemby rire, hetépe ha opa mba’épe. Sapy’ánte patrón ndoipotái ome’ẽ licencia de maternidad ojehepyme’ẽva, térã sy ndaikatúi oheja ipuku’ỹre hembiapo. Ogaygua ikatu oiko mombyry térã ndaikatúi oipytyvõ. Ména ha pareja ohayhúva jepe sapy’ánte ndohechakuaái umi kambio tuicha hete ha ipy’ápe ohasa ramóva kuña ogueru vove tekove pyahu ko yvy ári.

Upéicha, heta sy oñeñandu ipohýi ha py’atarova. Mitã ohupyty aja, hekópe, ñangareko ama, sy opyta ijeheguínte opa kambio rehe hekovépe, ha ndokéi porãiha rehe, sy rekove ogueru katuetéva. Kane’õ semana peteĩhakuérape ha’e mba’e jepiguáva ha oñeha’arõva jepe. Avave noñangarekóiramo sy pyahu rehe, pytu’u ha karu porã opyta hapykuépe, upe ára ikatúva’ekue ha’e ára iporãitereíva sy ha mitã oñembojoaju hag̃ua.

Depresión posparto ha nutriente ñembyai

Mba’épa oiko ojehejáramo sy ko ára hasývape? Oĩ cultura oguerovia ndojeñangarekóiramo sy rehe imemby rire, upéva ikatu oheja hapykuere menopausia peve ha upe rire jepe. Taha’e ha’éva, sy tesãi imemby rire ha’e peteĩ mba’e heta jey hesaráipyre kuña tesãimegua, Estados Unidos-pe ha ambue tetãme.

Ñanemandu’a porã: hormona-kuéra kambio ha ogaygua oñemohenda jey mitã ou vove, oiko va’erã avei kambio py’a rehegua. Py’a ojoavy ha sapy’a py’ahasy ikatu ha’e mba’e normal, ko’ýte imemby hasy ramo. Ha katu oĩ kuña ohasáva apañuãi ipukuvéva, ha’eháicha depresión ha ansiedad pohýi, kane’õ tuichaitereíva ha mandu’a ñembyai.

Estados Unidos Instituto Nacional de Salud Mental (NIMH) he’i depresión posparto ojoko 15% kuñáme imemby rire. Heta científico, ha heta fundación miembro ohechakuaa porãva, oguerovia umi nutriente ñembyai pohýi, ko’ágã ojehecha hetaitéva kuñanguéra apytépe, oĩha umi mba’e ogueru depresión posparto apytépe.

Sy rete ohepyme’ẽ

Ndaha’éi mba’e kañymby: mitã ñemboheñói ha ñemongakuaa oikotevẽ hetaiterei "material de construcción". Upévare, cultura ymaguare-pe ohasa mbohapy ary sa’ivéramo peteĩ mitã ha ambue apytépe, kuña ombyaty jey hag̃ua inutriente ñongatu (ko tema oñemyesakãve Tembi’u imemby hag̃ua: tekombo’e ymaguare-pe).

Kuña estadounidense jepiguáva, katu, heta jey ikangyetéma hyeguasu mboyve, ha ikaru hyeguasu jave ikatu henyhẽ asuka ha tembi’u procesado-gui. Upéicharõ, hete ojagarra nutriente sy-gui omongaru hag̃ua mitã okakuaáva hyepýpe: oipe’a calcio ikangue ha hãigui ha omomichĩ omega-3 ácido graso ñongatu, tekotevẽva sy py’a oĩ porã hag̃ua.

Fundación artículo Vitamins for Fetal Development he’iháicha, nutriente ikatúva opa oĩ:

• hierro, folato ha calcio;
• potasio, magnesio, fósforo, zinc ha selenio;
• vitamina D, vitamina A ha carotenoide;
• yodo;
• omega-3, DHA ha ambue ácido graso esencial;
• vitamina B12.

Pe ombopy’andyvéva, autora he’iháicha, ha’e upéva ikatu ogueru kambio opa’ỹva sy apytu’ũ ha hetépe. Ikatu ijetu’u chupe imandu’a térã oikuaa mba’e pyahu, térã ohasa ansiedad ha depresión. Vitamina A ñongatu oguejýramo, ikatu ojehecha kambio hesa ohechápe. Ta’ãnga mboyve ha upe rire sapy’ánte ohechauka kambio, ha’eháicha juru rembe’y ipirĩvéva ha ikupekãngue ipererõva.

Mba’érepa ndovaléi oho’u peteĩ vitamina año?

Heta kuña oguerovia, hekope’ỹme, ho’u ramo polivitamínico prenatal hyeguasu mboyve, aja ha rire, upéva oguerohoryha oimeraẽ ñembyai. Mba’ére piko ndaho’úi peteĩ pastilla año? Autora-pe g̃uarã, oĩ suplemento iporãitéva ikatúva oipytyvõ, ha katu mombyry oĩ pohã opa mba’e g̃uarã. Pastilla sintética ndoguerekói umi cientos isómero ha molécula ojoguáva oĩva naturaleza-pe, upévare hete ndohechakuaái ha ndoipykúi chupekuéra upéicha ndahasýi. Avei, ko’ã molécula ojejapo laboratorio-pe ha upéva heñói subproducto artificial ikatúva ombyai jepe.

Peteĩ estudio 563 kuña hyeguasúva estadounidense ndive ohechauka, ho’úramo jepe vitamina prenatal, oguereko ñembyai niacina, tiamina ha vitamina A, B6 ha B12 oĩva trimestre mbohapyha peve (ha, oñeimo’ãháicha, upe rire avei). Vitamina prenatal avei nome’ẽ kuña hyeguasúvape vitamina D, ácido graso esencial cadena pukúva ha colina oikotevẽ háicha. Colina noĩri ni peteĩ vitamina prenatal jepiguávape Estados Unidos-pe.

Mbykyhápe: oĩ fórmula prenatal iporãitéva ikatúva oipytyvõ, ha katu mbohovái, tenondete, oĩ va’erã plato-pe.

Mba’épa ho’u va’erã sy imemby rire: tembi’u aku ha nutritivo

Weston A. Price Foundation oñepyrũ raẽ ko mba’épe ha oipytyvõ heta sy ha sy oútavape consejo tembi’u rehegua reheve, oñembasáva arandu ymaguarépe ha, autora he’iháicha, ciencia ko’ágãgua omoañetéva. Ha’e omombe’u oguerekoha heladera-pe fundación imán tembi’u kuña hyeguasúva ha omokambúvape g̃uarã (Diet for Pregnant and Nursing Mothers) ha oimo’ã ha’e va’erãha jopói katuete opa fiesta mitã oútavape, kuatiañe’ẽ Nourishing Traditions ha The Nourishing Traditions Book of Baby & Child Care, Sally Fallon Morell mba’éva ndive. Ko karu rape ohechauka, punto-pe, tembi’u ojerekomendáva ha umi ojehejava’erã.

Ko lista ojehecha kuaáta oikóvape ymaguare rekópe:

• mymba ryepypegua ha so’o mymba okaruvagui kapi’ípe, productor nde ykére oĩvagui, henyhẽva hierro, selenio ha vitamina complejo B-gui (ehecha productor-kuéra mapa ha artículo py’a (hígado) rehegua);
• ryguasu rupi’a, oguerekóva hetaiterei colina, ácido graso ha vitamina D;
• pira ha marisco ka’aguy, iodo ha zinc reheve;
• manteca vaka okaruvagui kapi’ípe, oguerekóva factor X ojekuaaitéva, vitamina K2 (tema Manteca ivaípa?-pe);
• aceite de hígado de bacalao natural, vitamina A rehe, dosis oĩháicha artículo Cod Liver Oil Basics and Recommendations-pe;
• kamby fermentado ha kamby ojembojy’ỹva, heta molécula ombombaretéva tesãi ha bacteria iporãva tyépe g̃uarã, ha’eháicha kéfir de kamby-pe;
• kangue caldo, jukysy ha so’o josopy haku ha ryakuã porãva, ndahasýiva ho’u hag̃ua ára pukukue (ehecha Kangue caldo: mba’épa ome’ẽ ha mba’éichapa ojejapo).

Ejeprepara imemby mboyve

Kuatiañe’ẽ Nourishing Traditions ha Nourishing Broth, Sally Fallon Morell mba’éva, oguereko heta receta he’ẽ porãva, fundación sitio web oguerekoháicha avei. Portugués-pe, kuatiañe’ẽ 181 Receitas Ancestrais, Nu&Cru mba’éva, oho upe rape berépe.

Tembi’u ikatu ojejapo ha oñecongela imemby ára oñeha’arõva mboyve. Ambue idea ha’e ejerure ogayguápe omohenda hag̃ua tembi’u ñemoñe’ẽ, peteĩteĩ ogueru plato listo peteĩ ára, nde g̃uarã térã oimeraẽva oha’arõva mitã. Ha ani nderesarái rejerure hag̃ua ambue pytyvõ: limpieza, ao johéi, ñeho mercado-pe térã masaje haku aceite esencial térã pohã ñana ykue reheve ojapo tuicha mba’e ome’ẽ jey hag̃ua py’aguapy sy pyahúpe.

Tembi’u omboheta sy kamby

Kuatiañe’ẽ The Nourishing Traditions Book of Baby & Child Care capítulo sietéha ome’ẽ heta kuatia sy omokambúvape. Omokambúva oikotevẽ hetave caloría kuña jepiguágui ha ho’u va’erã heta tembi’u aku ha nutritivo, ha hi’upa heta y ro’ysã ha potĩ (térã té pohã ñana).

Omboheta hag̃ua sy kamby, kuatiañe’ẽ he’i:

• kamby ojembojy’ỹva;
• kangue caldo;
• avena mbaipy, ha’eháicha avena fermentada kaguyjy-pe (técnica oñemyesakã Avena: mba’éichapa rejapo kaguyjy nutritivove-pe);
• mba’e hi’upyrã lactofermentado, ha’eháicha kombucha (hetave proceso rehegua Lactofermentación: mba’épa ha mba’éichapa ojejapo-pe).

Autora omombe’u ko’ã tembi’u voi ha’eha hete ojeruréva umi jasy peteĩháme imemby rire, oñeñandu jave omokambuha opa’ỹre. Imandu’a pe ára productora ogueruva’ekue chupe kamby ojembojy’ỹva ohasa hógape. Autora nokane’õi kamby ra’ỹi hũvégui ha oaguyje eterei ohupyty haguére hógape. Productora he’i isy he’i meméva: "Kamby ojapo kamby!"

Ko arandu ymaguare, autora he’iháicha, iporãta heta kuña ko’ágã ohasa asýva tekotevẽ’ỹre ojegueroviaka rupi chupekuéra "dieta dictador"-kuéra (Diet Dictocrats, ñe’ẽ oĩva kuatiañe’ẽ Nourishing Traditions subtítulo-pe).

Iporãpa ho’u placenta?

Ha placentofagia, placenta ho’u jepi? Ko tekombo’e oñepyrũ ojejapo ko’ã ára peve sy oikoséva natural-ve apytépe, ha heta he’i omoporãiterei py’a ha mbarete. Peteĩ kuña Weston A. Price Foundation-pegua omombe’u:

"Che aikove añetehápe peteĩ montaña rusa py’a rehegua umi jasy upe rire che memby peteĩha heñói rire. Mokõivéva heñói ógape ha, che memby mokõiha heñói jave, añe’ẽ ipuku partera ndive mba’épa ajapóta placenta reheve. Ipahápe, adesidi ha’útaha! Partera oikytĩ ha omboja’o po porción-pe, ha ñacongela. Amoĩ peteĩ porción peteĩ licuado-pe po ára pukukue (ndahe’ẽ hetái, ojogua licuado jepiguáva). Che añeñandu imbaretetereíva ha che py’a oĩ porã, oñemoambue pyhare ha ára háicha che hyeguasu peteĩha ndive. Añetehápe ojogua omoĩ jey opa che rete oĩ porã ha omba’apo porãhápe. Aikuaa ndaha’eiha mba’e heta kuña oiporavótava, ha katu ajapo jeýta opa mba’e ape’ã’ỹre."

Ndoipotáivape ko rape, tembi’u henyhẽva mymba ryepypegua-gui, ha’eháicha py’a (hígado), oipytyvõ avei ome’ẽ jey hag̃ua hierro ha, upéicha, omoporãve py’a ha mbarete. Ambue kuña fundación-pegua omombe’u:

"Che rajy heñói rire, ijetu’u chéve ajapo opa mba’e sy mokõi mitã reheguáva. Mbohapy ary aime hyeguasu térã amokambúvo, ha che rete oñandu umi ary ame’ẽ jave che jehegui ambue tapichápe. Che aguanta estrés-pe oguejyeterei, ha ajuhu che jehe aiko frustrada, térã pochy añetehápe jepe, mba’e tuichamba’e’ỹ rehe. Upe rire añeñandu culpable ha deprimida areaccionágui upéicha. Oho mokõi ary che rajy heñói rire che rete ou jey hag̃ua normal-pe ha che hormona-kuéra oñembojoja hag̃ua ipahápe. Ha’u haguére aceite de hígado de bacalao ha pastilla py’a ojeipiru va’ekuégui, añetehápe chepytyvõ."

Tiroiditis posparto: kane’õ ndohasáiramo

Sy oñeñandúva ikane’õiterei ára pukukue ikatu ojehechauka hikuái tiroides. Hipotiroidismo síntoma oĩ:

• akã tatatínape oĩháicha;
• pire ipiru;
• ipohýive (kilo ojupi);
• ndoaguantái ro’y;
• estreñimiento;
• akãrague ho’a.

Ko mba’asy ikatu ojediagnostika tiroiditis de Hashimoto térã tiroiditis posparto ramo. Médica estadounidense Kelly Brogan ohai:

"Tiroiditis posparto-pe, ko mba’asy mboyve jepi oĩ peteĩ ára hipertiroidismo, kuña ikatu oñeñandu energía hetaitereíva ha ohasa ndokéi’ỹ, tyekue, ansiedad ha ipiru sapy’a. Ha’e umi kuña 'ojepytu’u' pya’eterei mitã rire, ha nueve jasy rire katu ndaikatuvéima omýi."

Brogan he’iháicha, 10% rupi kuña oguereko ko apañuãi, heta jey ndojediagnostikáiva térã ojediagnostikáva vai.

Ko’ágã oĩ kit ojeporu hag̃ua ógape ojehechapa hag̃ua tiroides. Oĩ avei kit ógape g̃uarã ohecháva nutriente iñimportantéva mitã ñemoheñói mboyve térã imemby rire, ha’eháicha ácido graso omega-3, vitamina complejo B (ácido fólico avei) ha vitamina D. Oĩ empresa ome’ẽ jepe análisis sy kamby rehegua ohechaukáva mboy DHA oguereko.

Ñangareko sy imemby ramóva rehe

Nde térã peteĩ rehayhúva oha’arõramo mitã, eplanea porã peteĩ térã mokõi jasy especial imemby rire g̃uarã. Mitã ipyahúva omerese, añetehápe, mborayhu, ñangareko ha zapato’i ha vincha’i porã ama. Ha katu sy pyahu oikotevẽ avei oñembopy’aguapy, ojeacaricia, ojeñangareko ha ojehendu chupe.

Heng Ou omoĩ ikuatiañe’ẽme ko ñe’ẽ peteĩ pohãnohára chumash mba’éva, Ensenada, México-pegua: "Peteĩ sy oguerekóramo oimeraẽ apañuãi, mba’e peteĩha ha’éva chupe ha’e kóva: 'Reikotevẽ ojeñañuã nderehe! Emopu’ã nde py. Nde rete oikotevẽ oñemombarete ñepoko rupive ha oñemokyre’ỹ, reasaséramo ko ára.'"

Ñande sociedad pya’éva’ípe, upéva ikatu oikotevẽ ñemohenda, ñembosako’i tenondegua ha mbovy ñemongeta omyesakãva ogaygua ha angirũnguéra ndive. Ha katu autora-pe g̃uarã, oñemoingove jeývo arte okañýva sy pyahu ñangareko ha ñemongaru ojapóta mba’e porãite ndaha’éi ha’e año g̃uarã, ha katu ogaygua tuichakuére g̃uarã, yva oñemono’õtava década ha generación pukukue.

Receta: jukysy ombopiro’y jeýva sy imemby rire

Sarah Ruiz, fundación aty local ruvicha Carolina del Norte-pe ha health coach certificada nutrición integrativa-pe, omoherakuã ko receta jukysy ombopiro’y jeýva sy imemby rire fundación sitio web-pe. Ko jukysy oguereko kure py, vinagre hũ China-pegua, azúcar de coco ha jengibre pyahu.

Ijetu’úramo rejuhu kure py, peteĩ ryguasu jukysy fideo reheve térã vaka kangue caldo oipytyvõ avei ojepytu’u hag̃ua, he’i autora. Ha’e canja ymaguare rendagua: ñande receta ryguasu casera ha ryguasu caldo iporã reñepyrũ hag̃ua.

Mba’e oikotevẽva

• 2 kure py mymba okaruvagui kapi’ípe
• 2½ taza (600 ml) vinagre hũ China-pegua, ojejuhúva mercado producto asiático-pe, térã vinagre balsámico, nderejuhúiramo
• ¼ taza ha 2 cuchara sopa azúcar de coco, ombojojáva vinagre hái
• ½ taza aminos de coco térã shoyu orgánico fermentado natural
• y filtrada
• 1 jengibre orgánico 5 cm ipukúva, oñemboja’o ipirĩmíva
• ryguasu rupi’a casera, mokõi sa’ivéramo peteĩteĩ jukysy kopápe
• opcional: espagueti zapallito orgánico-gui, fideo arro integral-gui térã arro integral ojeheja va’ekue ykuápe ha ojembojy

Mba’éichapa ojejapo

1. Ejerure carnicero-pe oikytĩ hag̃ua kure py pehẽ 2,5 cm-pe. Opcional, ha katu oipytyvõ oñemosẽ porãve hag̃ua mineral.
2. Emoĩ kure py peteĩ ña’ẽmbe tuichávape, emo’ã y filtrada reheve, emboty ha eheja opupu 10 minuto.
3. Emombo y ha ejohéi kure py y filtrada ro’ysã reheve.
4. Emyenyhẽ ña’ẽmbe kure py reheve imbytépe peve y filtrada reheve. Embojoaju vinagre, azúcar de coco, aminos de coco ha jengibre. Kure py ndojeho’ói ramo, emoĩve y ojeho’o peve.
5. Emboty ha emopupu. Opupu vove, emomichĩ tata ha embojy 45 minuto.
6. Ojembojy opa mboyve, embojy ryguasu rupi’a oĩ hag̃ua listo.
7. Emoĩ ryguasu rupi’a ojembojy va’ekue peteĩ kopápe ha emo’ã jukysy reheve. Tembi’u henyhẽvéva g̃uarã, emoĩ espagueti zapallito-gui, fideo arro-gui térã arro, ha’éva opcional tuichakue. Sarah Ruiz he’iháicha, ko jukysy ho’u va’erã sy ára ha ára umi seis semana peteĩháme imemby rire.

Emoñe’ẽ avei

Nu&Cru-pe

• Tembi’u imemby hag̃ua: tekombo’e ymaguare
• Kangue caldo: mba’épa ome’ẽ ha mba’éichapa ojejapo
• Py’a (hígado): tembi’u nutritivoitéva oĩva
• Mitã karu ñepyrũ: mba’épa reme’ẽta
• Destete: araka’épa ha mba’éichapa reñepyrũ
• Receta cuarentena g̃uarã: ryguasu casera, kangue caldo, caldo de mocotó (vaka py caldo), ryguasu rupi’a pochê kangue caldo-pe ha kure py ojeasáva
• 181 Receitas Ancestrais, Nu&Cru kuatiañe’ẽ receta rehegua

Weston A. Price Foundation-pe (inglés-pe)

• Diet for Pregnant and Nursing Mothers
• Sacred Foods for Exceptionally Healthy Babies… and Parents, Too!
• Postpartum Recovery Soup
• Broth is Beautiful
• Can I Take Vitamin A While Breastfeeding?

Referencia-kuéra

1. Ou, Heng. The First Forty Days: The Essential Art of Nourishing the New Mother. Nueva York: Harry N. Abrams, 2016.
2. Pearlstein T, Howard M, Salisbury A, Zlotnick C. Postpartum depression. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 2009;200(4):357-364.
3. Vitamins for Fetal Development: Conception to Birth. Weston A. Price Foundation.
4. Baker H, DeAngelis B, Holland B, Gittens-Williams L, Barrett Jr. T. Vitamin profile of 563 gravidas during trimesters of pregnancy. Journal of the American College of Nutrition, 2002;21(1):33-37.
5. Fallon S, Enig MG. Nourishing Traditions: The Cookbook that Challenges Politically Correct Nutrition and the Diet Dictocrats. 2ª edición revisada. Brandywine: New Trends Publishing, 2001.
6. Fallon Morell S, Cowan TS. The Nourishing Traditions Book of Baby & Child Care. Brandywine: New Trends Publishing, 2013.
7. Diet for Pregnant and Nursing Mothers. Weston A. Price Foundation.
8. Fallon Morell S, Daniel KT. Nourishing Broth: An Old-Fashioned Remedy for the Modern World. Grand Central Life & Style, 2014.
9. Brogan K. Thyroid dysfunction and treatment (kópia oñeñongatúva).

Ko artículo ou "Nourishing the New Mother: The Lost Art of Postpartum Care"-gui, Jennifer Grafiada mba’éva, oñembohasa va’ekue revista Wise Traditions in Food, Farming and the Healing Arts-pe, Weston A. Price Foundation mba’éva, ro’y 2018-pe. Emoñe’ẽ original inglés-pe.